Hidradenitis Suppurativa: Bilinmesi Gereken Temel Bilgiler

Hidradenitis suppurativa (HS), özellikle koltuk altı, kasık ve kalça bölgelerinde ağrılı nodüller, apseler ve sinüs kanalları ile kendini gösteren kronik inflamatuar bir deri hastalığıdır. 🟢 Güçlü kanıt: Hastalığın obezite ve metabolik sendrom ile güçlü bir ilişkisi bulunmaktadır (Caliezi et al., 2026, sistematik derleme).

HS hastaları sadece fiziksel ağrı değil, aynı zamanda drenaj problemleri ve ciddi yaşam kalitesi düşüklüğü yaşarlar. 🟢 Güçlü kanıt: Geleneksel tedavi seçenekleri sıklıkla yetersiz kalır ve hastalara uzun vadeli çözüm sunamaz (Morales et al., 2026, sistematik derleme).

Türkiye'deki Durum

Türkiye'de obezite oranının OECD 2024 verilerine göre %32'ye ulaşması, HS prevalansının artış riski taşıdığını göstermektedir. Metabolik sendrom ile HS arasındaki güçlü bağlantı, bu hasta grubunda yeni tedavi yaklaşımlarına olan ihtiyacı artırmaktadır.

GLP-1 Agonistleri: Sadece Diyabet İlacı mı?

Glukajon benzeri peptid-1 (GLP-1) reseptör agonistleri, başlangıçta tip 2 diyabet ve obezite tedavisi için geliştirilmiş ilaçlardır. Ancak son yıllarda bu ilaçların anti-inflamatuar ve immünomodülatör etkileri dikkat çekmeye başlamıştır.

🟢 Güçlü kanıt: GLP-1 agonistlerinin kronik inflamatuar deri hastalıklarında potansiyel terapötik faydaları bulunduğu sistematik derlemelerle gösterilmiştir (Morales et al., 2026).

Etki Mekanizmaları

GLP-1 agonistlerinin HS üzerindeki olumlu etkileri birkaç mekanizma ile açıklanabilir:

Bilimsel Kanıtlar: Araştırmalar Ne Diyor?

Ana Bulgular

🟢 Güçlü kanıt: Caliezi ve arkadaşlarının 2026 yılında yayınlanan sistematik derlemesi (10 çalışma analizi), HS hastalarında GLP-1 agonisti kullanımının şu faydalarını ortaya koymuştur:

Önemli Bulgu: Yüksek doz GLP-1 agonisti alan hastaların klinik iyileşme gösterme olasılığı daha yüksek bulunmuştur.

🟡 Orta kanıt: İlginç bir şekilde, kilo kaybı veya BMI azalması Hurley evresi, ağrı veya depresyon iyileşmesi ile korelasyon göstermemiştir. Bu durum, iyileşmenin sadece kilo kaybından kaynaklanmadığını, GLP-1 agonistlerinin doğrudan anti-inflamatuar etkilerinin rol oynadığını düşündürmektedir.

Spesifik GLP-1 Agonistleri ile Çalışmalar

🟡 Orta kanıt: Liraglutide ve semaglutide ile yapılan çalışmalarda şu sonuçlar elde edilmiştir (Morales et al., 2026):

Negatif Bulgular ve Sınırlamalar

🔴 Zayıf kanıt: İnflamatuar parametrelerde anlamlı değişiklik gözlenmemiştir (Caliezi et al., 2026). Bu durum, klinik iyileşme ile laboratuvar bulguları arasında her zaman korelasyon olmadığını göstermektedir.

🔴 Zayıf kanıt: Mevcut çalışmaların çoğu vaka serileri ve küçük gözlemsel çalışmalar olup, büyük ölçekli randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Günlük Hayata Uygulanabilirlik

Kim Fayda Görebilir?

GLP-1 agonistlerinden HS tedavisinde fayda görebilecek hasta grupları:

Tedavi Süreci

🟡 Orta kanıt: Almukhadeb ve arkadaşlarının 2026 sistematik derlemesine göre, antidiyabetik ilaçların HS tedavisinde adjuvan (yardımcı) tedavi olarak kullanılması umut verici sonuçlar göstermektedir.

Önemli: GLP-1 agonistleri henüz HS için onaylanmış tedavi değildir. Bu ilaçların off-label (endikasyon dışı) kullanımı ancak deneyimli hekimlerce değerlendirilebilir.

Yan Etki Profili

GLP-1 agonistlerinin bilinen yan etkileri:

⚠️ Uyarı: Bu ilaçlar mutlaka endokrinolog veya deneyimli dahiliye uzmanı takibinde kullanılmalıdır.

Bu Ne Anlama Geliyor?

GLP-1 agonistlerinin HS tedavisindeki potansiyeli, bu hastalığın multifaktöriyel doğasını anlamamızı derinleştirmektedir. Sadece kilo kaybı değil, aynı zamanda doğrudan anti-inflamatuar mekanizmalar da hastalık iyileşmesinde rol oynamaktadır.

Bu bulgular, HS tedavisinde: - Holistik yaklaşımın önemini - Metabolik faktörlerin rolünü - Personalize tedavi stratejilerinin gerekliliğini vurgulamaktadır

Pratikte Ne Yapmalı?

HS Hastaları İçin Öneriler

  1. Dermatoloji ve Endokrinoloji İş Birliği: HS tanısı alan hastalar metabolik değerlendirme açısından endokrinolog konsültasyonu almalıdır

2. Kapsamlı Değerlendirme: - HbA1c, açlık glukoz ölçümü - Lipid profili - BMI hesaplaması - İnsülin direnci değerlendirmesi

3. Yaşam Tarzı Değişiklikleri: - Kilo kontrolü (zorunlu değil ama faydalı) - Düzenli egzersiz - Anti-inflamatuar beslenme - Sigara bırakma

Hekimler İçin Pratik Yaklaşım

HS hastası değerlendirirken: - Metabolik komorbiditeleri araştırın - Multidisipliner yaklaşım benimseyin - GLP-1 agonistlerini uygun hastalarda düşünün - Yan etki profilini hastaya detaylı anlatın

Gelecek Perspektifi

🟡 Orta kanıt: Krajewski ve arkadaşlarının 2024 derlemesi, GLP-1 agonistlerinin HS tedavisinde umut verici bir gelecek sunduğunu, ancak standardize tedavi protokollerinin geliştirilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtmektedir.

Araştırma İhtiyaçları

Sonuç

GLP-1 agonistlerinin HS tedavisindeki rolü halen araştırılmakta olan, ancak oldukça umut verici bir alandır. 🟡 Orta kanıt seviyesindeki mevcut veriler, bu ilaçların özellikle obez ve metabolik problemleri olan HS hastalarında faydalı olabileceğini göstermektedir.

Önemli: Bu tedavi seçeneği henüz deneysel aşamadadır ve mutlaka uzman hekim takibinde değerlendirilmelidir. HS hastalarının tedavi planlamasında dermatoloji ve endokrinoloji uzmanlarının birlikte çalışması, en iyi sonuçları elde etmek için kritik öneme sahiptir.

Türkiye'de artan obezite oranları göz önüne alındığında, bu tür multidisipliner yaklaşımların yaygınlaştırılması, HS hastalarının yaşam kalitesinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır.