Bilimsel Yaklaşımımız: Neden Önemli?

İnternette sağlık bilgisi aramak bazen bir mayın tarlasında yürümek gibi hissettirebilir. Bir sitede "mucize diyet" övülürken, diğerinde tamamen çürütülüyor. Kime güveneceksiniz?

UzunYaşa olarak biz bu kaosu düzenlemeye, güvenilir ve anlaşılır sağlık bilgisini herkes için erişilebilir kılmaya karar verdik. İşte bizi farklı kılan ilkeler:

1. Hakemli Dergilere Dayalı Bilgi

İçeriklerimizde kullandığımız her bilgi, hakemli (peer-reviewed) bilimsel dergilerde yayınlanmış araştırmalara dayanır. Bu, bilginin diğer bilim insanları tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmış olması demektir.

2. Uzman Danışma Kurulu

Gastroenterolog, endokrinolog, diyetisyen, psikiyatrist ve egzersiz fizyologlarından oluşan danışma kurulumuz, her içeriği yayınlanmadan önce gözden geçirir. Böylece bilimsel doğruluk ve klinik uygulanabilirlik garantilenir.

3. Düzenli Güncelleme

Bilim sürekli ilerliyor. Dün doğru olan, bugün geçerliliğini yitirebilir. Bu nedenle içeriklerimizi düzenli olarak gözden geçirir ve yeni araştırmalara göre güncelleriz.

4. Ticari Bağımsızlık

UzunYaşa, Tıpta Yapay Zeka Derneği'nin bir girişimidir ve kâr amacı gütmez. Hiçbir ilaç şirketi, gıda üreticisi veya diyet programından sponsorluk almıyoruz. Bu, tavsiyelerimizin tamamen tarafsız olmasını sağlar.

5. Kanıt Hiyerarşisine Saygı

Tüm bilimsel kanıtlar eşit değildir. UzunYaşa olarak içeriklerimizde kanıt hiyerarşisini titizlikle gözetiriz. Bu hiyerarşi, en güvenilirden en az güvenilire doğru şöyledir:

• Sistematik derlemeler ve meta-analizler: Birden fazla çalışmanın sistematik olarak bir araya getirilmesiyle elde edilen en güçlü kanıt türüdür. Cochrane kütüphanesi gibi kaynaklar bu kategoriye girer.
• Randomize kontrollü çalışmalar (RKÇ): Altın standart olarak kabul edilen, katılımcıların rastgele gruplara atandığı deneysel çalışmalar.
• Kohort çalışmaları: Büyük grupların uzun süre takip edildiği gözlemsel çalışmalar.
• Vaka-kontrol çalışmaları ve vaka serileri: Daha sınırlı kanıt sağlayan gözlemsel çalışmalar.
• Uzman görüşleri: Kanıt hiyerarşisinin en alt basamağı; tek başına yeterli kabul edilmez.

Bir iddiayı desteklerken mümkün olduğunca hiyerarşinin üst basamaklarından kaynak kullanır, alt basamak kaynaklara dayanan iddiaları uygun belirsizlik ifadeleriyle sunarız.

6. Şeffaf İletişim ve Belirsizliğin Kabulü

Bilimde kesinlik nadirdir. Birçok konuda henüz net bir yanıt bulunmayabilir veya mevcut kanıtlar çelişkili olabilir. UzunYaşa olarak biz, bu belirsizliği okuyucularımızdan gizlemeyiz. "Kanıtlar kesin değil ama mevcut veriler şunu gösteriyor" demekten çekinmeyiz. Bu yaklaşım, güvenilirliğimizin temel taşlarından biridir.

Örneğin, intermittent fasting (aralıklı oruç) konusunda bazı umut verici veriler olsa da, uzun vadeli güvenilirlik ve etkinlik konusunda henüz yeterli kanıt yoktur. Bunu açıkça belirtiriz ve okuyucularımızı yanıltmamaya özen gösteririz.

Türkiye'de Sağlık Bilgisi Sorunları

Türkiye'de sağlık bilgisi ekosistemi ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. BMJ Global Health dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, internetteki Türkçe sağlık içeriklerinin %60'ından fazlası eksik, yanıltıcı veya tamamen yanlış bilgi içermektedir. Bu sorunun başlıca nedenleri:

• Reklam destekli içerikler: Takviye gıda ve diyet ürünü satmak için üretilen, bilimsel görünümlü ama yanıltıcı yazılar
• Sosyal medya etkileyicileri: Tıp eğitimi almamış kişilerin "sağlık koçu" veya "beslenme danışmanı" sıfatıyla verdikleri asılsız tavsiyeler
• Geleneksel inanışlar: Bilimsel temeli olmayan halk ilaçları ve diyet mitleri
• Çeviri hataları: Uluslararası çalışmaların bağlamından koparılarak yanlış yorumlanması

UzunYaşa, bu kaotik ortamda bir güvenilirlik adası olmayı hedefler. Her bilgiyi kaynağıyla sunar, her iddiayı kanıtla destekler ve "bu kesin değil" diyebilecek dürüstlüğe sahiptir.

Nasıl Çalışıyoruz?

İçerik Üretim Süreci

1. Konu seçimi: Okuyucu ihtiyaçları ve güncel bilimsel gelişmeler doğrultusunda konular belirlenir.
2. Literatür taraması: PubMed, Cochrane Library, Google Scholar gibi veri tabanlarında kapsamlı literatür taraması yapılır.
3. İçerik yazımı: Tıp yazarlarımız, karmaşık bilimsel bilgiyi anlaşılır bir dilde kaleme alır.
4. Uzman incelemesi: İlgili alandaki uzman danışmanlarımız içeriği bilimsel doğruluk açısından gözden geçirir.
5. Editöryal düzenleme: Dil, ton ve erişilebilirlik açısından son düzenlemeler yapılır.
6. Yayın ve güncelleme: İçerik yayınlanır ve düzenli aralıklarla güncellenir.

Güncelleme Politikamız

Her içerik, yayınlandığı tarihten itibaren en az yılda bir kez gözden geçirilir. Alanda önemli bir gelişme olduğunda (yeni bir büyük çalışma yayınlandığında, kılavuzlar güncellendiğinde vb.) ilgili içerik hemen güncellenir. Her güncelleme, tarihi ve değişiklik özeti ile birlikte kaydedilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

UzunYaşa'daki bilgiler doktor tavsiyesi yerine geçer mi?

Kesinlikle hayır. UzunYaşa'daki tüm içerikler bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir karar almadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Amacımız sizi bilgilendirmek ve doktorunuzla yapacağınız görüşmelere hazırlamaktır.

İçeriklerinizdeki bilgilerin doğruluğunu nasıl kontrol edebilirim?

Her yazımızın sonunda kullandığımız kaynakları listeliyoruz. Bu kaynakların çoğu PubMed üzerinden ücretsiz erişilebilir hakemli dergi makaleleridir. Kaynağa tıklayarak orijinal çalışmaya ulaşabilirsiniz.

Sponsorlu içerik yayınlıyor musunuz?

Hayır. UzunYaşa hiçbir ilaç firması, gıda üreticisi, takviye markası veya klinikten sponsorluk almamaktadır. Tüm içeriklerimiz editoryal bağımsızlık ilkesiyle üretilmektedir. Bu, tavsiyelerimizin tamamen tarafsız olmasının güvencesidir.

İçeriklerinizi kimler yazıyor?

İçeriklerimiz, tıp ve sağlık bilimleri alanında eğitimli yazarlarımız tarafından hazırlanır ve gastroenterolog, endokrinolog, diyetisyen, psikiyatrist ve egzersiz fizyologlarından oluşan danışma kurulumuz tarafından bilimsel doğruluk açısından incelenir.

Bize Güvenebilirsiniz

Her yazımızın altında kaynaklarımızı şeffaf bir şekilde paylaşırız. Sorularınız olduğunda danışma kurulumuzla iletişime geçebilirsiniz. Amacımız sizi bilgilendirmek, satış yapmak değil. Doğru bilgiye erişim, sağlıklı bir toplumun temel taşıdır ve biz bu taşı güçlendirmek için buradayız.

Sağlıklı yaşam yolculuğunuzda yanınızdayız.

Kaynaklar

• Sackett DL, et al. "Evidence based medicine: what it is and what it isn't." BMJ, 1996; 312:71-72.
• Eysenbach G, et al. "Empirical studies assessing the quality of health information for consumers on the world wide web." JAMA, 2002; 287(20):2691-2700.
• World Health Organization. "Infodemic Management." WHO, 2023.
• Charnock D, et al. "DISCERN: an instrument for judging the quality of written consumer health information on treatment choices." Journal of Epidemiology and Community Health, 1999; 53(2):105-111.